Yazı Detayı
14 Eylül 2017 - Perşembe 00:28 Bu yazı 141 kez okundu
 
Neden KERKÜK?
Yrd. Doç. Dr. Özden TAŞĞIN
 
 

1- Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, Irak petrolünün mevcut üretiminin yüzde 40’ı Kerkük’te gerçekleşiyor. Ülkenin kanıtlanmış petrol rezervlerinin yüzde 6’sı da Kerkük’te.

2-Kerkük'ün çevresindeki köylerle birlikte nüfusu 1,4 milyon. Kent merkezinde ise 900 bin kişi yaşıyor. Mesut Barzani, Kerkük’ü, "Kürtlerin Kudüs’ü" olarak tanımlıyor.

Uluslararası Af Örgütü, Kürt grupların kentteki diğer etnik grupları göçe zorladığını ve demografik yapıyı değiştirdiğini söylüyor.

3-İşgalci güç Amerika’nın inisiyatifiyle hazırlanan Irak Anayasası'nın 140. Maddesi, Kerkük’ün statüsünün bir referandumla belirleneceğini hükme bağlıyordu. Kürtler, kentin IKBY’ye bağlanmasını isterken, Türkmenler ise buna karşı çıkarak, Kerkük'ün özel bir statüye sahip olmasını istiyor.

4- Kerkük bir petrol kenti. Amerikan Enerji Bakanlığı verilerine göre, Kerkük’ün petrol rezervleri 8,7 milyar varil. Türkiye’nin bir günlük ham petrol ihtiyacı ise, günlük 700 bin varil.

Kerkük’teki yoğun Türkmen nüfus da Türkiye’nin önem verdiği konuların başında geliyor. Türkmenler, Türkiye'nin bölgeye dönük dış politikasının önemli bir ayağını oluşturuyor. Ankara, Türkmenlerin güvenliği ve Türkmen nüfusun yaşadığı bölgelerde istikrarın sağlanmasına büyük önem veriyor.

Türkiye için hayati öneme sahip bir diğer nokta ise, Kerkük - Ceyhan petrol boru hattı.1977’de ilk akışın gerçekleştiği ve yıllık taşıma kapasitesi toplam 70,9 milyon ton olan boru hattı, Irak petrolünü Türkiye’ye taşıyor.

5-2014'ün Haziran ayında IŞİD Musul'a saldırınca, Irak merkezi hükümetine bağlı ordunun 12. Tugayı savaşmadan şehri terk etti. Bu gelişme üzerine Kerkük'te güvenlik, Mesut Barzani yönetimdeki Kürdistan Demokrat Partisi ile (KDP) Celal Talabani yönetimdeki Kürdistan Yurtseverler Birliği’ne (KYB) bağlı asayiş güçleri tarafından sağlanmaya başladı. IKBY lideri Barzani de, Irak merkezi hükümetinin güvenlik güçlerinin bir daha kente geri dönmesine izin vermeyeceklerini söyledi.

Peşmergeler dışında, kentte KYB’nin işbirliği yaptığı PKK da varlık göstermeye başladı. Kentin merkezinde olmasa da, çevresinde ve yakınlarında olan başka bir silahlı grup da Iraklı Şii milislerden oluşan Haşdi Şabi güçleri. Irak genelinde sayıları 130 bini bulan bu milis güçler, zayıf Irak ordusunun oluşturduğu boşluğu dolduruyor. Ancak, IŞİD’in çıkarıldığı bölgelerde Sünnilere yönelik katliamlar, zorla göç ettirmeler gibi suçlarla gündeme geliyor. Haşdi Şabi milisleri İranlı komutanlar tarafından eğitiliyor. İran, bu milisler üzerinden Irak üzerinde kontrol sağlıyor.

6-Kerkük'ün demografik yapısının değiştirilmesinden sonra kentin valiliğine 2011 yılında KYB'li bir Kürt olan Necmeddin Kerim getirilmişti.

7-Kerkük Valisi Kerim, 14 Mart 2017’de, Kerkük’teki tüm devlet kurumlarına Irak bayrağının yanı sıra Bölgesel Kürt yönetimi bayrağının da asılması tâlimatını verdi. 28 Mart 2017’de Arap ve Türkmen üyelerinin boykot ettiği bir toplantıda, 26 Kürt üyenin oyuyla Kerkük İl Meclisi, Kerkük Valisi’nin bu kararını onayladı.

8-Dışişleri Bakanlığı 28 Mart 2017’de yazılı bir açıklamayla, Irak Meclisi'nin kararının Irak anayasasına aykırı olduğunu vurguladı, sağduyu çağrısı yaptı:

"Vilayet Meclisinin Türkmen ve Arap üyelerinin boykot ettikleri oylamada alınan kararı doğrudan Kerkük'ün ihtilaflı statüsüyle ilgili ve Irak anayasasına aykırı tek taraflı bir tasarruf olarak değerlendiriyoruz. Farklı kimliklere mensup Irak vatandaşlarının ortak varlığı olan Kerkük'ün statüsüyle ilgili tek taraflı adımlarda ısrarcı olunması uzlaşı, diyalog ve anayasal süreçlere bağlılık kavramlarına zarar verecektir. Bu tür yaklaşımlar, ülkede kalıcı güvenlik ve istikrar çabalarını da olumsuz etkileyecektir. Irak'ın geçmekte olduğu kritik süreçte ilgili tüm tarafların sağduyu, sorumluluk ve itidal içinde hareket etmesi gerekmektedir."

9-Kentte petrol gelirlerinin paylaşımı ve petrolün nasıl ihraç edileceğiyle ilgili tartışmalar hiç bitmiyor. Zira, petrolün çıkarılması ve satılmasıyla ilgili işlemler merkezi olarak yapılmıyor. Ortadoğu uzmanı Serhat Erkmen’in de Anadolu Ajansı’na yazdığı bir analizde belirttiği gibi, üretim, işleme ve dağıtım aşamalarının her birinde yoğun bir karaborsa ve kuraldışı uygulamalar hâkim. Bu nedenle petrolün kimin bölgesinde çıkarıldığı önemli.

Nitekim, IŞİD saldırısı ile kentten çekilen Irak ordusunun ardından, Kerkük petrollerinin satışını da denetlemeye başlayan KDP denetimindeki IKBY, Kerkük petrollerini Bağdat’tan bağımsız bir şekilde Türkiye üzerinden ihraç etmeye başlamıştı. Bağdat yönetimi ise, bunun anayasaya aykırı olduğunu öne sürüp, petrolü satın alan taraflara dava açmakla tehdit etmişti. Bu kriz müzakereler sonucunda bir çözüme kavuşturulmuştu. Anlaşmaya göre, Bağdat, petrol satışı gelirlerinin bölüştürülmesi karşılığında, IKYB’nin payına bütçeden düşen kısmı ödemeyi kabul etmişti.

KDP’nin rakibi KYB ise, Kerkük petrolünün Türkiye üzerinden değil İran üzerinden ihraç edilmesi gerektiğini savunuyor.

Mart’ın başında KYB’ye bağlı peşmerge güçleri, Bağdat yönetiminin denetimindeki Kuzey Petrol Şirketi'ne baskın düzenlendi ve petrol akışını durdurdu. KYB peşmergeleri Bağdat’tan bölgede yeni bir rafineri inşa etmesini istedi. Zira, mevcut rafineriler KDP’nin elinde. Bağdat’taki Petrol Bakanı Cebbar Lueybi ise, Kerkük’teki petrol rafinerisinin kapasitesinin 10 bin varil artırıldığını açıkladı. Bu üretim artışı, Kerkük petrollerinin iç piyasaya satışından gelir elde eden KYB’nin çıkarlarını koruyacak. Bağdat’ın bu sözleri vermesinin ardından, petrol akışı yeniden başladı.

10-Irak’taki bütün Kürt gruplar, Kerkük’ün tamamıyla Bağdat denetiminden çıkmasını ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimine bağlanmasını istiyor. Ancak bugünlerde Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin siyasi geleceğine ilişkin olarak iki büyük parti, KDP ve KYB arasında sorunlar yaşanıyor. Bölgesel yönetimde üçüncü parti Goran’ın ortaya çıkması da Kürt gruplar arasındaki iktidar kavgalarını ve siyasal krizleri derinleştiriyor. Barzani’nin, Kürdistan’ın bağımsızlığı için referanduma hazırlanma emri vermesi, bunu sürekli gündemde tutması, diğer partilerin KDP karşısında elini zayıflatıyor. Kürt partiler arasındaki anlaşmazlığın yanısıra, KDP ile PKK arasında Kuzey Irak’taki Sincar bölgesinin kontrolü için zaman zaman şiddetlenen çatışmalar yaşanıyor. PKK ile ilişkileri iyi olan ve İran'ın desteklediği KYB de, Kürtler için sembolik öneme sahip Kerkük’teki gücünü ve sağladığı taban desteğini artırmaya çalışıyor.

Ayrıca, IŞİD’in bölgeye gelişi ve merkezi ordunun çekilmesinden sonra KDP’nin etki alanı ve fiili olarak kontrol ettiği bölgeler genişledi. Bu genişlemeyi dengelemek için KYB'nin elindeki en önemli koz ise Kerkük.

İki Kürt grubu, KDP ve KYB arasındaki iktidar mücadelesi ve ekonomik çıkar çekişmesi kızışırken, kentte yaşayan ve silahlı gücü olmayan Türkmenler ile Araplar ise Kerkük’e tek taraflı IKBY bayrağının asılmasına karşı çıkıyorlar. Ortadoğu uzmanı Erkmen’e göre, Türkmenler ve Araplar kendilerini korumak için, kentin çeperlerine yerlermiş olan Haşdi Şabi’ye de dönebilirler. Bütün bunlar ise, kenti uzun vadeli ve daha derin yeni krizlere ve çatışmalara sürükleyebilir.

Kerkük; Türkiye’nin uç beyidir,Uçbeyi düşerse…….

 
Etiketler: Neden, KERKÜK?,
Yorumlar
Alıntı Yazarlar
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
22
20
0
1
7
8
2
Göztepe
16
17
2
1
5
8
3
Akhisarspor
16
14
2
1
5
8
4
Medipol Başakşehir
16
13
2
1
5
8
5
Fenerbahçe
14
17
2
2
4
8
6
Beşiktaş
14
13
2
2
4
8
7
Kayserispor
14
12
2
2
4
8
8
Bursaspor
12
16
4
0
4
8
9
Sivasspor
12
14
4
0
4
8
10
Alanyaspor
10
16
4
1
3
8
11
Trabzonspor
9
17
3
3
2
8
12
Yeni Malatyaspor
8
14
4
2
2
8
13
Kasımpaşa
8
12
4
2
2
8
14
K. Karabükspor
8
11
4
2
2
8
15
Gençlerbirliği
7
9
5
1
2
8
16
Atiker Konyaspor
7
8
5
1
2
8
17
Antalyaspor
6
9
4
3
1
8
18
Osmanlıspor FK
4
10
6
1
1
8
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
,
eskişehir escort