Yazı Detayı
14 Ocak 2018 - Pazar 00:07 Bu yazı 561 kez okundu
 
İbni Haldun’un beşli şeması
Hüseyin Seyfi
dedeseyfi@hotmail.com
 
 

Beşli şemaya geçmeden önce, İbni Haldun’u kısaca tanımak gerek.

İbni Haldun, 1332- 1406 tarihleri arasında yaşamış Tunuslu bir bilgin. Tarih, sosyoloji, siyaset, iktisat ve felsefe gibi dallarda günümüz bilim adamlarının bile takdirini toplayan eserler vermiş, ömrünü siyasi ve idari görevlerde geçirmiştir. Modern tarihçiliğin, siyasal bilimlerin ve sosyolojinin kurucularından biri olarak tanınır. Eserlerinin içinde mukaddime adlı kitabı ünlüdür.

İbni Haldun, uygarlığın temeli olarak nitelediği bedevi yaşamını gözlemiş, kabile, akraba ve kan bağlarını içeren toplum yaşamını sosyolojik açıdan incelemiştir. Krallara danışmanlık yapmış, devlet yönetimini ve burada dönen dolapları üstün bir zeka ile gözlemleyerek günümüzde dahi geçerliliğini koruyan ve tanık olunan sonuçlara varmıştır. Ünlü sosyologlara ilham kaynağı olmuştur.

Siyaset teorisi içinde devletin kuruluş- doğuş, gelişim ve yıkılış dönemlerini incelemiş, beş dönem şeması olarak adlandırılan süreçleri kısaca şöyle açıklanmaktadır:

Devletin veya hanedanlığın kuruluş ya da zafer aşaması birinci dönemdir. Burada grup dayanışması, aile ve din bağları vardır. Başlangıçta bu bağlardan yararlanan ve iktidarı için kullanan hükümdar, şef ya da kral, zaman geçtikçe muhalefet grupları ve karşı çıkışları yavaş yavaş bastırıır. ( Tavr al Zafar)

İkinci aşamada egemen güç – kral veya hükümdar, grubun ileri gelenlerini çevresinden ve yönetimden uzaklaştırmaya başlar. Bu dönemde, hükümdarın mutlak ve tek elde iktidarı- şahsilik söz konusudur. Tüm yetkileri kendinde toplamak için başlangıçta kendisi ile yönetimi paylaşanları tasfiye eder. Kan bağı ve dini duygularla kendine bağlanma yerine sadakat grubu, ücretli ordu, bürokrasi ve bilginlerin desteğini koyar. Devleti yöneten kral, bu dönem içinde kendine köleler edinir, ihsan ve lütufta bulunduğu adamlar tarafından desteklenir onların içinden seçtiklerini kendine yardımcı tayin eder.

Üçüncü dönem, mülk ve nimetlerin arttığı, hükümdarın servet, mal, şan şöhret elde ettiği ve rahatladığı dönemdir. Bu devre, tavr al- farag olarak adlandırılır.

Dördüncü dönem, sahibinin artık durulduğu, barış ve huzur içinde yaşamak istediği ( tavr al- kunü- val- musalama) evredir. Lüks ve rahat yaşama alışıldığı, bu durumun yönetenlerce sonsuza dek süreceğine inanıldığı bir süreçtir.

Son evre, israfın, saçıp savurmanın egemen olduğu ( Tavr al israf- va’l tabzir)

İsraf ve tebriz- gurur aşamasıdır. Geliri azaltıp tüketimi giderek artıran devlet, ücretli ordu ve bürokrasi desteğini kaybederek yavaş yavaş ya da ani bir sona

doğru ilerler. Ahlakın ve bağların iyice yozlaştığı, ekonominin çöküntüye uğradığı bir dönemdir.

Tarihi yazmış, onu bizzat yaşamış bilgin ve bilim adamlarını tanımak gerekiyor. Asırlar içinde gelişen teknoloji, ilerleyen uygarlık insan karakterini değiştiremiyor. Bencillik, çıkarcılık, taraftarlık, kendini başkalarından üstün görme, egemenlik hakimiyet, diktatörlük, lüks şatafat, sömürü, kandırma, yalan dolan geçmişten günümüze benzerlikler taşıyor. Kişisel hırs ve ihtiraslar uğruna nice kanların döküldüğü, nice imparatorlukların, devletlerin batırıldığını tarihi okudukça öğreniyoruz.

Hüseyin Seyfi

Kay: Halil İnalcık Armağanı, Tarih araştırmaları 1, Doğu Batı yayınları, 2009

Mehmet Yüksel; İbni Haldun’un sosyal teorisinde hukuk,368-369

 
Etiketler: İbni, Haldun’un, beşli, şeması,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Kayseri Şehir Hastanesi
Demokrasinin Anlamını İyi Kavrayan Toplumlarda
Parti Propagandaları ve Bilinmeyen Numaralarda Memleketin Durumu
2-1 Görünüyor
2018 Seçimleri, Propaganda ve Beklentiler
Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan’ın Yakalanmalarına Dair
Avanos- Asma Köprü Üstünde İnsan Kalabalığı
23 Nisan
Köy Enstitüleri Kapatılmasaydı Bugün
En İyisi Ben’im Sevdası
Avanos’ta Çanak Çömlek Sanatı
Pozitif Bilimlere Önem Veren Toplumlarda Hainler Barınamaz
Türkiye- ABD İlişkileri
Yılanla Aynı Çuvala Girilmez
Bunlar köy Enstitülerini kapattıran zihniyetin artıkları
İnsan Beyni ve Eğitim
Kitabıma Almanya’dan bir övgü
Atatürk ve Anıtkabir
Mutluluk ve yaşam
Ey Amerika!
Memleketin hali
Facebook ve kişiye etkileri
Havanda su dövmek
Avanos Eski Halı Ve Kilimleri-2
Hurafeler, kediler
Lee Hodgson’un hikayesi
Avanos Eski Halı ve Kilimleri-1
Toprak Ve Aydın
Biz Uganda mıyız?
Sağlık için ne kadar koşmalı-2
Çok oturma insan yaşamını etkiliyor 1
İslam Ülkeleri Ve Süper Güçler
Avanos’ta trafik ve park sorunu
19 Mayıslar
Tarih sağlam belgelere dayanmalı
Arkanızda Kimler Var Bunları Söyleten?
CHP’nin Tuhaflığı
Yorumsuz referandum sonuçları ve ilgili kanun
Sorgulayan denemeler
Global dünyanın doğurdukları
25 Günlük Ömür İçinde Böceklerin Aşkı
Demokrat Kişilik, Demokrasi
Halk Kütüphaneleri ve Kitaplar 2
ANADOLU’DA DÖRT BİN YILI YAŞAYANLAR
Ey güzel ülkem
Halk kütüphaneleri
Geçen bir buçuk yılın terör bilançosu
Abdullah Amca ve kitap
Biberden Kent Meclisi’ne
Yazıya Sorgu ve Zaman İçinde Ayna
Türkiye Gündemi Seçimdi Ya!
Seçimlere doğru
Gündemdekiler
Yalan Üstüne
24 lira için siyaset yapma
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Akhisarspor
0
0
0
0
0
0
2
Trabzonspor
0
0
0
0
0
0
3
Sivasspor
0
0
0
0
0
0
4
MKE Ankaragücü
0
0
0
0
0
0
5
Medipol Başakşehir
0
0
0
0
0
0
6
Kayserispor
0
0
0
0
0
0
7
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
0
8
Göztepe
0
0
0
0
0
0
9
Galatasaray
0
0
0
0
0
0
10
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
0
11
Çaykur Rizespor
0
0
0
0
0
0
12
Bursaspor
0
0
0
0
0
0
13
BŞB Erzurumspor
0
0
0
0
0
0
14
Beşiktaş
0
0
0
0
0
0
15
Atiker Konyaspor
0
0
0
0
0
0
16
Antalyaspor
0
0
0
0
0
0
17
Alanyaspor
0
0
0
0
0
0
18
Yeni Malatyaspor
0
0
0
0
0
0
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı
istanbul escort escort istanbul