Yazı Detayı
08 Mart 2015 - Pazar 23:38 Bu yazı 1682 kez okundu
 
Dünden Bugüne, Türkiye’de Kadınların Siyasal Katılımı (I)
Ersoy Yıldız
yildizersoy.38@gmail.com
 
 

“Eğer bizi bu toplantılara almazsanız biz de Batılı kadınlar gibi gösteri yaparız!”

Bu cümle, 1908’de Meclis-i Mebusan toplantısını izlemek isteyen Osmanlı kadınlarına aittir. Bu demektir ki, artık Osmanlı kadını da siyasete ilgi duymaya başlıyor. Dolayısıyla, kadınların siyasete katılma mücadelesi, 1908’de İkinci Meşrutiyet ile başladı diyebiliriz. O yıllardan sonra, hepsi siyasal amaçlı olmasa da çok sayıda kadın örgütleri de oluşuyor.

İlk olarak 1913 yılında, kadınlara kamu kurumlarında çalışma hakkı tanınır. Kadınlar, devlet memurluğu, öğretmenlik, hemşirelik gibi mesleklerde çalışabilecekti. Devam eden süreçte artık siyasal amaçlı cemiyetlerin de oluştuğu görülüyor. Mesela bazıları; Osmanlı Kadınları Terakkiperver Cemiyeti, İttihat ve Terakki Kadınlar Şubesi, Teali-i Nisvan Cemiyeti, Osmanlı Kadınları Şefkat Cemiyet-i Hayriyesi, Osmanlı Cemiyet-i Hayriye-i Nisvaniye, Teali-i Vatani Osmani Hanımlar Cemiyeti, Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti gibidir.

Bu gelişmelerin yanı sıra, I.Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı, kadınlar için bir dönüm noktası da oldu. Çünkü savaş yıllarında kadınların ülke savunmasına hem katkı sağladığı; hem de ülke savunmasına yönelik örgütlenmelerde bulunduğu görülür. Gelişmeler, kadınlara siyasal faaliyetlerde söz sahibi olma fırsatını da getirdi.

Gelişmelerin ilki 1923 yılında Kadınlar Fırkası’nın kurulmasıyla başlar. Partinin amaçları arasında, “kadınların sosyal, siyasal ve ekonomik alanlarda gelişmesini sağlamak…” gibi ifadeler bulunuyordu. Fakat, önemli iki sorun vardı: Birincisi, kadınların seçme ve seçilme hakkı yoktu. İkincisi ise, fırkanın(partinin) faaliyette bulunması için valilikten izin alması gerekiyordu. Valiliğin cevabı “Seçme ve seçilme hakkı olmayan kadınlara siyaset yapma izni verilmez.” olur. Partiyi kuranların verdiği karşılık ise, “Biz şimdilik siyasi haklarımızı talep etmekten vazgeçtik ama zamanı gelince bunları isteyeceğiz. Bunlardan tamamen vazgeçmiş değiliz.” şeklindedir. Yani mücadelenin devam edeceğinin beyanıydı.

Cumhuriyet ilan edilmişti edilmesine de; fakat, ne 1921 Anayasası’nda ne 1924 Anayasası’nda kadınlara yönelik bir ifade içermiyordu. 1924 Anayasası’na göre, seçmen olmak ya da mebus olmanın temel şartlarında biri erkek olmaktı. Yani erkeklerin sahip olduğu siyasal haklara, kadınların da sahip olması henüz kabul görmemişti.

Yine 1924 yılında kadınlar açısından önemli bir gelişme daha yaşanır. Aynı yıl, “Türk Kadınlar Birliği” kurulur. Birliğin programları arasına, “kadınların düşünsel ve toplumsal alanlarda düzeylerini yükselterek, onları siyasal haklarını kullanacak sorumluluk ve bilince ulaştırmak…” gibi ifadeler serpiştirilir. “Türk kadınlar Birliği’nin” 1927 İstanbul Kongresi’nde bu programlar bir daha vurgulanır. En başta gelen taleplerden biri, ilk aşamada yerel seçimlerde oy hakkı olmuştu. Talepler etkili olmuş ki; 1930’da kadınlara yerel seçimlerde seçme ve seçilme hakkı tanınıyordu. Elbette, bu hakların kazanılmasında, hem dünyadaki gelişmeleri hem Cumhuriyeti kuranların olumlu düşüncelerini de unutmamak gerekir. -Devamı gelecek yazıda-

 
Etiketler: Dünden, Bugüne,, Türkiye’de, Kadınların, Siyasal, Katılımı, (I),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Temmuz 2016
Başkanlık Sistemi ve Üniter Yapı
6540 Okunma.
18 Haziran 2016
Politikada Mizah
1251 Okunma.
28 Temmuz 2015
GÜNEY SINIRLARIMIZDAKİ ÇATIŞMALARIN GERİSİNDE NE VAR?
2630 Okunma.
08 Haziran 2015
Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
1839 Okunma.
29 Mayıs 2015
Türkiye’de Sistem Tartışması Bitmez
1601 Okunma.
19 Mayıs 2015
Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
1524 Okunma.
04 Mayıs 2015
3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
1715 Okunma.
02 Mayıs 2015
Amerika’da Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
1535 Okunma.
26 Nisan 2015
“Develeri Oynatmayın Beyler!”
1685 Okunma.
21 Nisan 2015
Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
1607 Okunma.
15 Nisan 2015
“Osmanlı’da ve İran’da -Mezhep ve Devlet-”
1576 Okunma.
12 Nisan 2015
“Chp’nin İki Parmak Solundayız!” (1946’lı Yıllar)
1596 Okunma.
12 Nisan 2015
Milletvekili Adaylarımız Neler Düşünür?
1508 Okunma.
09 Nisan 2015
Türkiye’nin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
1760 Okunma.
08 Nisan 2015
TÜRKİYE’NİN SİYASAL SİSTEM DÖNÜŞÜMLERİ (1)
1668 Okunma.
08 Nisan 2015
Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
1569 Okunma.
04 Nisan 2015
ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
1726 Okunma.
28 Mart 2015
Yemen Üzerinden İran’ı Tartışmak
1666 Okunma.
26 Mart 2015
Kumpaslı Mecazi Söylemler Öyle Çoğaldı ki!
1816 Okunma.
21 Mart 2015
Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
2161 Okunma.
19 Mart 2015
'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
1711 Okunma.
18 Mart 2015
“Gençlerden Ecdada Mektup”
1728 Okunma.
10 Mart 2015
Eşeğin Gölgesi Davası
3012 Okunma.
06 Mart 2015
SİYASAL KATILIMDA VE SİYASAL TEMSİLDE KADININ YERİ
2045 Okunma.
06 Mart 2015
MUSUL KONUSU YİNE GÜNDEME OTURACAK GİBİ
1630 Okunma.
Haber Yazılımı