Yazı Detayı
19 Mayıs 2015 - Salı 22:20 Bu yazı 1583 kez okundu
 
Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
Ersoy Yıldız
yildizersoy.38@gmail.com
 
 

Günümüzde çok tartışılan konulardan biri başkanlık sistemidir. Hatta 7 Haziran’da yapılacak seçim çalışmalarının da içine girdi. Türk toplumunun başkanlık sistemine yaklaşımları ise üç grupta toplanıyor diyebiliriz. Sanıyorum ki, taraf olanlar ile karşı olanlardan öte büyük çoğunluğunu temkinli yaklaşanlar oluşturuyor. Taraf olanlar ile karşı olanların kendilerine göre bir tutarlılığı bulunuyor. Fakat asıl olan başkanlık sistemine temkinli yaklaşanları anlamak gerekiyor. Çünkü ya sistemleri yeterince tanımıyorlar ya da zihinlerinde cevabını bulamamış soru işaretleri var. Bu soru işaretlerinden biri, başkanlık sistemi ile bizde de uygulamada olan parlamenter sistemin demokrasi yönünden farkıdır. Gerçekte bu iki sistemin demokrasi yönünden farkı var mıdır?

Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin melezi, yarı başkanlık sistemini tartışma dışında tutacak olursak; demokrasi yönünden karşılaştırılacak iki sistem bulunuyor: Biri başkanlık sistemi, bir diğeri de parlamenter sistemdir. İki sistem arasında demokrasi yönünden prensipte bir fark bulunmuyor. Elbette farkın doğmamış olması, her sistem içindeki gaz-fren benzetmesi kuvvetler arası denge mekanizmasından kaynaklanır. Yani yürütmeyi elinde bulunduran hükümetler ile parlamentoların (meclislerin, senatoların, temsilciler meclisi v.s) birbirini dengeleyeceği varsayılır. Fakat prensipte fark olmasa da uygulamada evdeki hesaplar çarşıya uymayabiliyor.

Uygulama örneklerine baktığımızda, İngiltere parlamenter sistemi ile ABD başkanlık sistemini birbirine emsal gösterebiliriz. İkisi arasında demokrasi yönünden fark yok gibidir. Çünkü sistemler çıkış noktasından fazla uzaklaşmamıştır. Biraz daha Kara Avrupa sistemleri ile karşılaştıracak olursak; ABD başkanlık sistemi demokrasi yönünden daha iyi gibidir. Fakat, Afrika, Ortadoğu ve Asya ülkeleri için söyleyecek olursak; böyle ülkelerde başkanlık sistemi iyi işlemiyor. Çoğunluğu için bunlara başkanlık sistemi demeye bin şahit ister. Çünkü sistemin adı var kendisi yoktur.

Peki, Türkiye için ne söylenebilir? Bazı ara dönemleri, kesintili dönemleri saymazsak; Türkiye 1876 yılından beri parlamenter sistemi uyguluyor. Fakat kabul etmek gerekir ki, Türk parlamenter sistemi de iyi işlemiyor. Demokrasi yönünden çok makbul, ideal bir parlamenter sistem sayılmaz. Hatta her geçen zamanda daha da parlamenter sistem olma özünden uzaklaşıyor. Bu noktadan ele alıp, başkanlık sistemine geçelim, tartışmasını yürütenleri anlamak gerekebilir.

Fakat yine de soru işaretleri bitmiyor. Madem ki parlamenter sistem iyi değil; başkanlık sistemi daha iyidir, sonucuna varmak biraz güçtür. Çünkü Türkiye’nin hiçbir döneminde başkanlık sistemi tecrübesi olmamıştır. Mesela, en azından, yasama kuvveti ile yürütme kuvveti dengesinin nasıl sağlanacağı net değildir. Eğer başkanlık sisteminde, yasama ile yürütme arasında keskin bir ayrım olmazsa demokrasi yönünden yine sorunlu sistem olacaktır. Bu noktadan bakıp başkanlık sistemine temkinli yaklaşanları ve karşı olanları anlamak gerekir.

 
Etiketler: Demokrasi, Yönünden, Sistemler, Farkı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Temmuz 2016
Başkanlık Sistemi ve Üniter Yapı
7219 Okunma.
18 Haziran 2016
Politikada Mizah
1320 Okunma.
28 Temmuz 2015
GÜNEY SINIRLARIMIZDAKİ ÇATIŞMALARIN GERİSİNDE NE VAR?
2701 Okunma.
08 Haziran 2015
Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
1900 Okunma.
29 Mayıs 2015
Türkiye’de Sistem Tartışması Bitmez
1666 Okunma.
04 Mayıs 2015
3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
1776 Okunma.
02 Mayıs 2015
Amerika’da Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
1591 Okunma.
26 Nisan 2015
“Develeri Oynatmayın Beyler!”
1749 Okunma.
21 Nisan 2015
Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
1666 Okunma.
15 Nisan 2015
“Osmanlı’da ve İran’da -Mezhep ve Devlet-”
1637 Okunma.
12 Nisan 2015
“Chp’nin İki Parmak Solundayız!” (1946’lı Yıllar)
1658 Okunma.
12 Nisan 2015
Milletvekili Adaylarımız Neler Düşünür?
1564 Okunma.
09 Nisan 2015
Türkiye’nin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
1820 Okunma.
08 Nisan 2015
TÜRKİYE’NİN SİYASAL SİSTEM DÖNÜŞÜMLERİ (1)
1727 Okunma.
08 Nisan 2015
Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
1633 Okunma.
04 Nisan 2015
ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
1783 Okunma.
28 Mart 2015
Yemen Üzerinden İran’ı Tartışmak
1723 Okunma.
26 Mart 2015
Kumpaslı Mecazi Söylemler Öyle Çoğaldı ki!
1886 Okunma.
21 Mart 2015
Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
2244 Okunma.
19 Mart 2015
'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
1771 Okunma.
18 Mart 2015
“Gençlerden Ecdada Mektup”
1810 Okunma.
10 Mart 2015
Eşeğin Gölgesi Davası
3124 Okunma.
08 Mart 2015
Dünden Bugüne, Türkiye’de Kadınların Siyasal Katılımı (I)
1739 Okunma.
06 Mart 2015
SİYASAL KATILIMDA VE SİYASAL TEMSİLDE KADININ YERİ
2114 Okunma.
06 Mart 2015
MUSUL KONUSU YİNE GÜNDEME OTURACAK GİBİ
1689 Okunma.
Haber Yazılımı