Yazı Detayı
19 Mayıs 2015 - Salı 22:20 Bu yazı 1361 kez okundu
 
Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
Ersoy Yıldız
yildizersoy.38@gmail.com
 
 

Günümüzde çok tartışılan konulardan biri başkanlık sistemidir. Hatta 7 Haziran’da yapılacak seçim çalışmalarının da içine girdi. Türk toplumunun başkanlık sistemine yaklaşımları ise üç grupta toplanıyor diyebiliriz. Sanıyorum ki, taraf olanlar ile karşı olanlardan öte büyük çoğunluğunu temkinli yaklaşanlar oluşturuyor. Taraf olanlar ile karşı olanların kendilerine göre bir tutarlılığı bulunuyor. Fakat asıl olan başkanlık sistemine temkinli yaklaşanları anlamak gerekiyor. Çünkü ya sistemleri yeterince tanımıyorlar ya da zihinlerinde cevabını bulamamış soru işaretleri var. Bu soru işaretlerinden biri, başkanlık sistemi ile bizde de uygulamada olan parlamenter sistemin demokrasi yönünden farkıdır. Gerçekte bu iki sistemin demokrasi yönünden farkı var mıdır?

Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin melezi, yarı başkanlık sistemini tartışma dışında tutacak olursak; demokrasi yönünden karşılaştırılacak iki sistem bulunuyor: Biri başkanlık sistemi, bir diğeri de parlamenter sistemdir. İki sistem arasında demokrasi yönünden prensipte bir fark bulunmuyor. Elbette farkın doğmamış olması, her sistem içindeki gaz-fren benzetmesi kuvvetler arası denge mekanizmasından kaynaklanır. Yani yürütmeyi elinde bulunduran hükümetler ile parlamentoların (meclislerin, senatoların, temsilciler meclisi v.s) birbirini dengeleyeceği varsayılır. Fakat prensipte fark olmasa da uygulamada evdeki hesaplar çarşıya uymayabiliyor.

Uygulama örneklerine baktığımızda, İngiltere parlamenter sistemi ile ABD başkanlık sistemini birbirine emsal gösterebiliriz. İkisi arasında demokrasi yönünden fark yok gibidir. Çünkü sistemler çıkış noktasından fazla uzaklaşmamıştır. Biraz daha Kara Avrupa sistemleri ile karşılaştıracak olursak; ABD başkanlık sistemi demokrasi yönünden daha iyi gibidir. Fakat, Afrika, Ortadoğu ve Asya ülkeleri için söyleyecek olursak; böyle ülkelerde başkanlık sistemi iyi işlemiyor. Çoğunluğu için bunlara başkanlık sistemi demeye bin şahit ister. Çünkü sistemin adı var kendisi yoktur.

Peki, Türkiye için ne söylenebilir? Bazı ara dönemleri, kesintili dönemleri saymazsak; Türkiye 1876 yılından beri parlamenter sistemi uyguluyor. Fakat kabul etmek gerekir ki, Türk parlamenter sistemi de iyi işlemiyor. Demokrasi yönünden çok makbul, ideal bir parlamenter sistem sayılmaz. Hatta her geçen zamanda daha da parlamenter sistem olma özünden uzaklaşıyor. Bu noktadan ele alıp, başkanlık sistemine geçelim, tartışmasını yürütenleri anlamak gerekebilir.

Fakat yine de soru işaretleri bitmiyor. Madem ki parlamenter sistem iyi değil; başkanlık sistemi daha iyidir, sonucuna varmak biraz güçtür. Çünkü Türkiye’nin hiçbir döneminde başkanlık sistemi tecrübesi olmamıştır. Mesela, en azından, yasama kuvveti ile yürütme kuvveti dengesinin nasıl sağlanacağı net değildir. Eğer başkanlık sisteminde, yasama ile yürütme arasında keskin bir ayrım olmazsa demokrasi yönünden yine sorunlu sistem olacaktır. Bu noktadan bakıp başkanlık sistemine temkinli yaklaşanları ve karşı olanları anlamak gerekir.

 
Etiketler: Demokrasi, Yönünden, Sistemler, Farkı,
Yorumlar
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
75
0
7
3
24
34
2
Fenerbahçe
72
0
4
9
21
34
3
Medipol Başakşehir
72
0
6
6
22
34
4
Beşiktaş
71
0
5
8
21
34
5
Trabzonspor
55
0
9
10
15
34
6
Göztepe
49
0
11
10
13
34
7
Demir Grup Sivasspor
49
0
13
7
14
34
8
Kasımpaşa
46
0
14
7
13
34
9
Kayserispor
44
0
14
8
12
34
10
Evkur Yeni Malatyaspor
43
0
13
10
11
34
11
Teleset Mob. Akhisarspor
42
0
14
9
11
34
12
Aytemiz Alanyaspor
40
0
16
7
11
34
13
Bursaspor
39
0
17
6
11
34
14
Antalyaspor
38
0
16
8
10
34
15
Atiker Konyaspor
36
0
16
9
9
34
16
Osmanlıspor FK
33
0
17
9
8
34
17
Gençlerbirliği
33
0
17
9
8
34
18
Kardemir Karabükspor
12
0
28
3
3
34
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı