Yazı Detayı
19 Mart 2015 - Perşembe 19:47 Bu yazı 1772 kez okundu
 
'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
Ersoy Yıldız
yildizersoy.38@gmail.com
 
 

Bu değerlendirmeyi Çanakkale Savaşı sonrasında Mustafa Kemal Atatürk yapmış. Kaldı ki, benzer değerlendirmeleri savaşı bire bir yaşamış veya konuyla yakından ilgi duyanlar da yapıyor.

Mesela, İsmet İnönü hatıralarında,

“Çanakkale’de uğradığımız zayiatın ağırlığını, bundan sonra savaşın devam ettiği üç senede her cephede hissettik. Savaştan sonra da uzun süre neslimizin gürbüz safları arasında geniş boşlukların acısı çekilmiştir”

 

Tarihçi Yılmaz Öztuna da benzer açıklamayı yapıyor. Öztuna diyor ki,

“1911’den 1922’ye kadar devam eden savaşlarda, yüz binlerce Türk şehit oldu; en iyi yetişmiş, Doğu ve Batı kültürlerini nefsinde birleştirmiş bir genç nesil yok oldu. Bilhassa Çanakkale, bir yedek subay savaşı hâlinde, on binlerce Türk aydınını yok etti. Türkiye bu gerçek aydınların kaybından çok ağır bir darbe yemiş oldu. İçtimai sarsıntı, uzun zaman halledilemeyecek derecede mühimdi”

 

Başka bir yazar Abdurrahman Güzel ise Çanakkale Savaşı’nın edebiyattaki yansımalarını anlatıyor. Diyor ki,

“Çanakkale savaşının bir subaylar savaşı olduğu, şehit olanlarının çoğunun yüksek tahsil yapmış, 70.000’e yakın da Rüşdiye mezunu oldukları bilinen bir gerçektir. Türkiye’de böyle küçük bir aydın kitlesinin birkaç ay içerisinde yok olması felaketlerin en büyüğü olmuş, harplerden sonra Türkiye’nin kalkınma ve gelişmesine sekte vurmuştur.”

Yine başka araştırmacı, Cemalettin Taşkıran da konuyu şöyle anlatıyor:

“Binlerce öğretmen, mülkiyeli ve tıp öğrencisinin, harbiyelinin aydın ve eğitim görmüş insanın, Çanakkale’de yitirildiği bir gerçektir. Yıllar sonra Atatürk, ‘Biz Anafartalar’da bir üniversite gömdük’ derken, kuşkusuz bu acı gerçeği dile getiriyordu.”

İngiliz generali Oglander’in şu sözleri de, Türk yorumcuların konuyu abartmadığını gösteriyor. Diyor ki;

“Çekildik... Çanakkale’yi geçemedik ama Türk milletinin genç neslini, eğitimli neslini, çiçeğini yok ettik. Dolayısıyla geleceğini yok ettik. Bellerini zor doğrulturlar.”

Elbette verilen sayılar kesin olmayabilir, fakat oransal olarak gerçeğe yakındır. O yıllarda eğitimin kıt ve okuma yazma oranın bile yüzde 10 kadar olduğu ülkede bu rakamlar oldukça dikkat çekicidir.

Peki neden böyle olmuştur? Bir kere Çanakkale Boğaz’ı önemlidir. Biliniyor ki, Boğaz giderse İstanbul gider; İstanbul giderse Osmanlı gider. İkinci tarafı, yeni kurulan birliklerin subay ve yedek subay ihtiyaçları üniversiteli veya lise öğrencilerinden karşılanıyor. Bunların önemli bir kısmı da gönüllü olarak savaşa katılıyor. Mesela, gönüllü savaşa katılan Sivas Lisesi öğrencilerinin yazı tahtasına “Hocam biz Çanakkale’ye gidiyoruz hakkınızı helal et” yazmış oldukları rivayet edilir. Bundan dolayı Sivas Lisesi’nin 1915 yılında mezun vermediği biliniyor. Keza, diğer örnekler de farklı değildir. İstanbul Üniversitesi, Galatasaray Lisesi, Konya, Kayseri Edirne, Kastamonu, Trabzon, Balıkesir ve daha birçok vilayetin liselerinde savaşa katılanlar az değildir. 1915-1916-1917 yıllarında ya mezun verememiş ya da mezun sayısı çok azalmıştır.

Bundan dolayı, Çanakkale için “bir yedek subaylar savaşıydı” diyenler bile var. Çanakkale Savaşı’nı bir de bu yönüyle değerlendirmek gerekir.

 
Etiketler: 'Biz, Anafartalara, Bir, Dar-ül, Fünun, (Üniversite), Gömdük',
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Temmuz 2016
Başkanlık Sistemi ve Üniter Yapı
7219 Okunma.
18 Haziran 2016
Politikada Mizah
1321 Okunma.
28 Temmuz 2015
GÜNEY SINIRLARIMIZDAKİ ÇATIŞMALARIN GERİSİNDE NE VAR?
2702 Okunma.
08 Haziran 2015
Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
1900 Okunma.
29 Mayıs 2015
Türkiye’de Sistem Tartışması Bitmez
1667 Okunma.
19 Mayıs 2015
Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
1583 Okunma.
04 Mayıs 2015
3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
1776 Okunma.
02 Mayıs 2015
Amerika’da Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
1591 Okunma.
26 Nisan 2015
“Develeri Oynatmayın Beyler!”
1749 Okunma.
21 Nisan 2015
Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
1666 Okunma.
15 Nisan 2015
“Osmanlı’da ve İran’da -Mezhep ve Devlet-”
1637 Okunma.
12 Nisan 2015
“Chp’nin İki Parmak Solundayız!” (1946’lı Yıllar)
1658 Okunma.
12 Nisan 2015
Milletvekili Adaylarımız Neler Düşünür?
1565 Okunma.
09 Nisan 2015
Türkiye’nin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
1821 Okunma.
08 Nisan 2015
TÜRKİYE’NİN SİYASAL SİSTEM DÖNÜŞÜMLERİ (1)
1727 Okunma.
08 Nisan 2015
Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
1634 Okunma.
04 Nisan 2015
ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
1784 Okunma.
28 Mart 2015
Yemen Üzerinden İran’ı Tartışmak
1723 Okunma.
26 Mart 2015
Kumpaslı Mecazi Söylemler Öyle Çoğaldı ki!
1886 Okunma.
21 Mart 2015
Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
2245 Okunma.
18 Mart 2015
“Gençlerden Ecdada Mektup”
1810 Okunma.
10 Mart 2015
Eşeğin Gölgesi Davası
3125 Okunma.
08 Mart 2015
Dünden Bugüne, Türkiye’de Kadınların Siyasal Katılımı (I)
1739 Okunma.
06 Mart 2015
SİYASAL KATILIMDA VE SİYASAL TEMSİLDE KADININ YERİ
2115 Okunma.
06 Mart 2015
MUSUL KONUSU YİNE GÜNDEME OTURACAK GİBİ
1689 Okunma.
Haber Yazılımı