Yazı Detayı
02 Temmuz 2016 - Cumartesi 18:31 Bu yazı 7377 kez okundu
 
Başkanlık Sistemi ve Üniter Yapı
Ersoy Yıldız
yildizersoy.38@gmail.com
 
 

Türkiye’de başkanlık sistemine “geçelim”, “geçmeyelim” tartışmaları yeni değildir.  Bu tür tartışmaların başlangıcı 1980’li yıllara kadar gider. Hararetli karşı çıkış noktalarının en köklü gerekçelerinden biri, başkanlık sisteminin Türkiye’nin üniter (bütünsel ve merkezi) yapısına bir halel getirebileceği yönünde olmuştur. Elbette ki, Türkiye’nin üniter yapısının korunması her şeyden önemlidir.

 

Sanıyorum ki tedirginliğin kaynağı, başkanlık sistemi denince ilk olarak ABD’nin akla gelmesi ve ABD’nin de eyaletlerden oluşmasına dayanıyor. Eğer bizde de başkanlık sistemi olursa, ABD’deki duruma benzer miyiz, gibi bir tedirginlik mevcuttur… ABD’nin eyaletlerden oluştuğu ve başkanlık sistemi ile yönetildiği doğrudur. Fakat, kamuoyu ve basından izlediğim kadarıyla, burada önemli bir algı hatası da bulunuyor. Biraz tarih bilgisi olanlar bilir ki; ABD, önce başkanlık sistemine geçip, ardından da eyaletlere ayrışmış değildir. Doğrusu şudur: ABD’de başkanlık sistemi oluşturulmasının öncesinde zaten eyaletler vardı. Başkanlık sistemi, eyaletlerin üzerine sonradan oturtuldu.

 

Biraz hikayeleştirecek olursak daha netleşecek gibi: Başkanlık sistemi ABD’nin bir yerden bulup getirdiği, bir yerden örnek aldığı sistem değildir. Kendi icadıdır. Dünyada o zamana kadar hiçbir yerde görülmemiş bir sistemin icadıdır. Kendisinin meşhur siyasal buluşudur. İngiltere’nin sömürgesi olan devletçikler, bağımsızlığını kazanınca bir araya gelip üzerine başkanlık sistemini oturttular. Adı da ABD (Amerika Birleşik Devletleri) oldu. O devletçikler şimdiki Arizona, Newyork, Florida, Teksas gibi eyaletlerdi. Eyaletler bir kısım yetkilerini hala kendilerinde tutuyorlar. Bazı yetkilerini hala devretmediler başkana. Belki de ABD’de başkanlık sisteminin bozulmadan devam etmesinde bu noktaların önemli payı bulunuyor.

 

Olsa olsa diğer ülkelerdeki başkanlık sistemleri ABD başkanlık sistemini örnek almaya çalıştı. Dünyada farklı farklı başkanlık modeli yelpazesine rastlanabiliyor. Daha doğrusu, üniter yapı ile başkanlık sistemi arasında da doğrudan bir ilişki de bulunmuyor. Yani, ABD’de olduğu gibi federal devlet yapısındaki başkanlık modelleri de; Arjantin’de olduğu gibi üniter devlet yapısındaki başkanlık modelleri de mevcuttur. Örnekler çoğaltılabilir tabi ki…

 
Etiketler: Başkanlık, Sistemi, ve, Üniter, Yapı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
18 Haziran 2016
Politikada Mizah
1394 Okunma.
28 Temmuz 2015
GÜNEY SINIRLARIMIZDAKİ ÇATIŞMALARIN GERİSİNDE NE VAR?
2784 Okunma.
08 Haziran 2015
Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
1975 Okunma.
29 Mayıs 2015
Türkiye’de Sistem Tartışması Bitmez
1735 Okunma.
19 Mayıs 2015
Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
1667 Okunma.
04 Mayıs 2015
3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
1851 Okunma.
02 Mayıs 2015
Amerika’da Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
1659 Okunma.
26 Nisan 2015
“Develeri Oynatmayın Beyler!”
1833 Okunma.
21 Nisan 2015
Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
1753 Okunma.
15 Nisan 2015
“Osmanlı’da ve İran’da -Mezhep ve Devlet-”
1705 Okunma.
12 Nisan 2015
“Chp’nin İki Parmak Solundayız!” (1946’lı Yıllar)
1735 Okunma.
12 Nisan 2015
Milletvekili Adaylarımız Neler Düşünür?
1628 Okunma.
09 Nisan 2015
Türkiye’nin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
1897 Okunma.
08 Nisan 2015
TÜRKİYE’NİN SİYASAL SİSTEM DÖNÜŞÜMLERİ (1)
1798 Okunma.
08 Nisan 2015
Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
1704 Okunma.
04 Nisan 2015
ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
1860 Okunma.
28 Mart 2015
Yemen Üzerinden İran’ı Tartışmak
1800 Okunma.
26 Mart 2015
Kumpaslı Mecazi Söylemler Öyle Çoğaldı ki!
1985 Okunma.
21 Mart 2015
Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
2324 Okunma.
19 Mart 2015
'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
1843 Okunma.
18 Mart 2015
“Gençlerden Ecdada Mektup”
1936 Okunma.
10 Mart 2015
Eşeğin Gölgesi Davası
3346 Okunma.
08 Mart 2015
Dünden Bugüne, Türkiye’de Kadınların Siyasal Katılımı (I)
1824 Okunma.
06 Mart 2015
SİYASAL KATILIMDA VE SİYASAL TEMSİLDE KADININ YERİ
2210 Okunma.
06 Mart 2015
MUSUL KONUSU YİNE GÜNDEME OTURACAK GİBİ
1756 Okunma.
Haber Yazılımı