Yazı Detayı
17 Ağustos 2017 - Perşembe 11:53 Bu yazı 1365 kez okundu
 
Avanos Eski Halı Ve Kilimleri-2
Hüseyin Seyfi
dedeseyfi@hotmail.com
 
 

Avanos Eski Halı Ve Kilimleri-2

Halı düşüncesi,  benim için, boyasıyla, yünüyle, emeği ile, doğallığıyla eski bir zaman çağrışımı. Her el işi sanat dalında olduğu gibi halı da bitip tükenmeye, kaybolmaya yön tuttu.  Teknolojinin ürettiği plastik ve naylon dokumaların tuzağına düştü.

İnsanlar teknolojiyi sonradan görmenin verdiği bir açlıkla makine halılarına saldırdı. Oysa Anadolu halkı olarak bizim teknolojik halı ve kilimlere ihtiyacımız yoktu. Birer tablo değerinde ve bizden sonra evlatlarımıza, torunlarımıza devredeceğimiz el işi sanatıydı halı.

Halının tarihi çok eskilere dayanıyor. Menşei Asya olarak kabul edilir. Çin, İran, Afgan, Pakistan ve Türk halıları ön plana çıkar. Bazı Afrika ülkelerinde değişik biçimlerde halı dokunduğu görülür.

Dünyanın en eski halısı olarak bilinen halı Altay dağlarında bulunmuştur.   Muhtemelen evli oldukları anlaşılan, mumyalanmış bir kadın ve erkeğin bulunduğu büyükçe bir mezardan çıkmıştır. Yapısı yündür. Halı, tam bir bütün olarak olmasa da buz içinde kaldığından günümüze kadar gelebilmiştir. Genelde kırmızı rengin hakim olduğu bu sanat eserinin santimetre karesinde yaklaşık 36 düğüm vardır. Kenar bordürlerinde at üstünde erkek figürleri, iç bordürde ise geyik figürleri yer almaktadır.  Radyo karbon yöntemi ile halının yaşı MÖ 5. yüzyıla tarihlenir, Petersburg Müzesinde sergilenmektedir.

Avanos halıcılığı oldukça eskiye dayanır. Günümüze kadar ulaşabilen sedir ve yolluk halılarının yaşı iki yüz elliyi bulmaktadır. Aynı desen ve renklere sahip  Konya, Selçuklu, Uçhisar, Avanos adı verilen bu halılar, gerek yurt içi ve gerekse yurt dışı halı koleksiyoncuları tarafından önemli miktarda toplanmıştır. Safran ve çivit mavisi ağırlıklı, kiremit kırmızısı, ördek başı yeşili ve patlıcan renkleri ile tanınır. Düğüm boyları oldukça uzun kesimlidir.  Elde kirmenle eğrilen yün ile dokunmuştur.

 Seksen doksan yıl öncesine kadar Avanos halısında pamuk pek kullanılmamıştır. Teknolojinin yaygınlaşıp pamuk ipliği piyasaya girince, tıpkı kimyasal boyada olduğu gibi halı ve kilim dokunurken çözgü ve atkısında pamuk kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönemde kullanılan materyale uygun olarak halı desenlerinin ve renklerinin değişmeye başladığı görülür.

 Halı boyları kullanım amaçlarına göre farklılık gösterir, sandalye ve koltuk minderi, yastık, namazlık, yolluk, sedir olarak sınıflandırılabilir. Boy genişlikleri genelde dikdörtgendir. Avanos halılarında özel siparişlerin dışında, 3x2 taban halılarına pek rastlanmaz.

Avanos’ta halı, hem çeyizlik, hem de ticari amaçla dokunmuştur. Altmış yetmiş yıl öncesine dek, ailenin geçimi büyük ölçüde halı dokumacılığı ve çanak yapımına bağlıydı. El işi halı ticari bir sektördü. Sekiz on yaşına gelmiş kız çocukları düğüm atmasını öğrenirler, 0n, on bir yaşına geldiklerinde ustalaşmış olurlardı.

 Köylerden Avanos’ta akrabası olan genç kızlar şanslıydı, Avanos’ta kalırlar bir iki mevsimde halı dokumasını öğrenip köydeki evlerinde kurdukları tezgâhlarının başına geçerlerdi.

Halı, ev bütçesine katkıda bulunan ekonomik bir kaynaktı.

El işi halının değerini anlamak için makine halısı ile yan yana koyup desen ve kültür zenginliği görmek gerek.

Hüseyin Seyfi

 

 
Etiketler: Avanos, Eski, Halı, Ve, Kilimleri-2,
Yazarın Diğer Yazıları
22 Nisan 2019
Köy Enstitüleri
278 Okunma.
22 Nisan 2019
Kılıçdaroğlu’na Saldırı
114 Okunma.
18 Mart 2019
Çanakkale ve Atatürk’ü Gönülden Sevmek
393 Okunma.
14 Şubat 2019
Gidenin Ardından
1113 Okunma.
01 Şubat 2019
Berat Belgesi ve Şark Kurnazlığı
514 Okunma.
15 Eylül 2018
Eğitimin Ülke Kalkınmasında Önemi
2497 Okunma.
27 Ağustos 2018
Avanos’ta Bir Koşucu Mustafa Ekseri
816 Okunma.
12 Ağustos 2018
CHP İktidar ve Kriz
667 Okunma.
08 Ağustos 2018
Papaz Böyle Çarparsa
571 Okunma.
10 Temmuz 2018
Kayseri Şehir Hastanesi
1497 Okunma.
04 Temmuz 2018
Demokrasinin Anlamını İyi Kavrayan Toplumlarda
675 Okunma.
08 Haziran 2018
Parti Propagandaları ve Bilinmeyen Numaralarda Memleketin Durumu
915 Okunma.
30 Mayıs 2018
2-1 Görünüyor
940 Okunma.
20 Mayıs 2018
2018 Seçimleri, Propaganda ve Beklentiler
715 Okunma.
06 Mayıs 2018
Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan’ın Yakalanmalarına Dair
1237 Okunma.
28 Nisan 2018
Avanos- Asma Köprü Üstünde İnsan Kalabalığı
1221 Okunma.
23 Nisan 2018
23 Nisan
652 Okunma.
10 Nisan 2018
Köy Enstitüleri Kapatılmasaydı Bugün
859 Okunma.
11 Mart 2018
En İyisi Ben’im Sevdası
1304 Okunma.
23 Şubat 2018
Avanos’ta Çanak Çömlek Sanatı
1235 Okunma.
18 Şubat 2018
Pozitif Bilimlere Önem Veren Toplumlarda Hainler Barınamaz
881 Okunma.
27 Ocak 2018
Türkiye- ABD İlişkileri
840 Okunma.
23 Ocak 2018
Yılanla Aynı Çuvala Girilmez
922 Okunma.
14 Ocak 2018
İbni Haldun’un beşli şeması
1072 Okunma.
26 Aralık 2017
Bunlar köy Enstitülerini kapattıran zihniyetin artıkları
1516 Okunma.
18 Aralık 2017
İnsan Beyni ve Eğitim
1007 Okunma.
03 Aralık 2017
Kitabıma Almanya’dan bir övgü
1424 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürk ve Anıtkabir
896 Okunma.
31 Ekim 2017
Mutluluk ve yaşam
1099 Okunma.
14 Ekim 2017
Ey Amerika!
1020 Okunma.
21 Eylül 2017
Memleketin hali
1191 Okunma.
09 Eylül 2017
Facebook ve kişiye etkileri
1316 Okunma.
29 Ağustos 2017
Havanda su dövmek
894 Okunma.
09 Ağustos 2017
Hurafeler, kediler
1013 Okunma.
19 Temmuz 2017
Lee Hodgson’un hikayesi
1194 Okunma.
12 Temmuz 2017
Avanos Eski Halı ve Kilimleri-1
1860 Okunma.
02 Temmuz 2017
Toprak Ve Aydın
1520 Okunma.
18 Haziran 2017
Biz Uganda mıyız?
1568 Okunma.
13 Haziran 2017
Sağlık için ne kadar koşmalı-2
1386 Okunma.
05 Haziran 2017
Çok oturma insan yaşamını etkiliyor 1
1738 Okunma.
31 Mayıs 2017
İslam Ülkeleri Ve Süper Güçler
1110 Okunma.
20 Mayıs 2017
Avanos’ta trafik ve park sorunu
2183 Okunma.
19 Mayıs 2017
19 Mayıslar
1168 Okunma.
15 Mayıs 2017
Tarih sağlam belgelere dayanmalı
1030 Okunma.
14 Mayıs 2017
Arkanızda Kimler Var Bunları Söyleten?
1201 Okunma.
07 Mayıs 2017
CHP’nin Tuhaflığı
1496 Okunma.
27 Nisan 2017
Yorumsuz referandum sonuçları ve ilgili kanun
1236 Okunma.
03 Nisan 2017
Sorgulayan denemeler
1889 Okunma.
08 Mart 2017
Global dünyanın doğurdukları
1255 Okunma.
25 Şubat 2017
25 Günlük Ömür İçinde Böceklerin Aşkı
1665 Okunma.
16 Şubat 2017
Demokrat Kişilik, Demokrasi
1391 Okunma.
11 Şubat 2017
Halk Kütüphaneleri ve Kitaplar 2
1136 Okunma.
02 Şubat 2017
ANADOLU’DA DÖRT BİN YILI YAŞAYANLAR
1564 Okunma.
25 Ocak 2017
Ey güzel ülkem
1492 Okunma.
16 Ocak 2017
Halk kütüphaneleri
1548 Okunma.
02 Ocak 2017
Geçen bir buçuk yılın terör bilançosu
1371 Okunma.
24 Aralık 2016
Abdullah Amca ve kitap
1644 Okunma.
15 Mayıs 2015
Biberden Kent Meclisi’ne
3679 Okunma.
08 Nisan 2015
Yazıya Sorgu ve Zaman İçinde Ayna
2542 Okunma.
04 Nisan 2015
Türkiye Gündemi Seçimdi Ya!
1861 Okunma.
10 Mart 2015
Seçimlere doğru
1706 Okunma.
23 Şubat 2015
Gündemdekiler
1832 Okunma.
07 Şubat 2015
Yalan Üstüne
2341 Okunma.
24 Ocak 2015
24 lira için siyaset yapma
2420 Okunma.
Haber Yazılımı