Yazı Detayı
02 Mayıs 2015 - Cumartesi 00:41 Bu yazı 1536 kez okundu
 
Amerika’da Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
Ersoy Yıldız
yildizersoy.38@gmail.com
 
 

Tabi ki, sistem tartışmasından kastım, Amerikan başkanlık sistemidir. Sistem tartışması olsa olsa diğer başkanlıklarda olur. Zaten bunların önemli bir kısmı rayından çıkmış başkanlıklardır. Bir kısmı da ideal başkanlık sistemi değildir. Nasıl ki bizdeki parlamenter sistem, iki arada bir derede kalmış parlamenter sisteme doğru kaymışsa; bu başkanlıklar da öyledir. Hal böyle olunca, dengelerini kaybetmiş sistemlerde kriz, kaos, hukukun üstünlüğü, demokrasi, ayar verme tartışmaları da hiç eksik olmaz.

Oysa kuvvetler dengesini kaybetmemiş sistemlerde bu tür tartışmalara pek rastlanmaz. Bu sistemlerden biri de Amerikan başkanlık sistemidir. ABD kuruldu kurulalı 235 yıl gibi bir zaman geçmiş ve başkanlık sistemi ile yönetiliyor. Bu süreç içerisinde zamanla küçük çaplı krizler, eklemeler çıkarmalar görülmüş olsa da; sistem özelliğini kaybetmemiş. Hiçbir zaman ‘şu başkanlıktan bıktık biraz da parlamenter sisteme geçelim’ tartışması yapılmamış. Daha uzun yıllar sistemden şikayet tartışmaları da olacağını sanmıyorum.  Tartışmaların olmaması Amerikalıların saflığı ya da vurdumduymazlığından değildir elbette. Asıl sebep, yürütme, yasama ve yargı kuvvetleri arasında denge mekanizmasının bozulmadan devam etmesidir. Öyle bir denge mekanizması ki, kuvvetlerden biri öne çıkacak olursa diğer kuvvetler tarafından burnu sürtülür.

 

Başkanlık sisteminde özellikle yasama ile yürütme dengesi dikkat çeker. Mesela;

1-Başkan ve ekibi ile yasamayı oluşturan kongre bıçakla keser gibi birbirinden ayrılmıştır. Bizde başbakan ve bakanlar aynı zamanda milletvekilidir. Fakat başkanlık sisteminde başkan ve bakanlar kongre üyesi değildir. Yani milletvekili değillerdir. Hükümet kurulacak mı kurulmayacak mı, koalisyon olacak mı olmayacak mı derdi olmaz. Zaten halk Amerika’yı yönetmesi için ayrıca seçmiştir. Başkan ekibi ile gelir ekibi ile gider.

2-Bütün Amerika’nın yönetimi tek kişi başkana verilmiş, fakat, başkan da her istediğini yapamaz. Çoğu konuda kongrenin onayını almak zorundadır.

3-Kongre her istediği yasayı yapabilir. Fakat, başkan da kongrenin çıkardığı her yasayı onaylamak zorunda değildir.

4-Başkanı kongre hiçbir zaman görevden alamaz. Fakat, başkan da kongreyi dağıtamaz.

5-Başkan ve ekibi kongredeki toplantılara katılamaz, kongre üyelerini yönlendirici konuşma yapamaz, yasa teklifi bile veremez. Kongre de başkana şu şu işler yapılsın talimatı veremez. Yani kongre üyelerinin bakanlıklarda yapılan işlere müdahalesi olmaz.

6-Ne başkan kongreye üstünlük sağlayabilir, ne de kongre başkana üstünlük sağlayabilir.

7-Kongre üyeleri bir parti adına seçilmiştir. Fakat üzerlerinde lider ve parti baskısı bulunmaz. Kongre üyeleri kararlarında oldukça bağımsızdırlar. Yani grup ruhu içinde davranma oy verme mecburiyetleri yoktur.

 

Başkanlık sisteminde kuvvetler dengesini sağlayan faktörlerden bazıları bunlardı. Parlamenter sisteme ve diğer sistemlerle karşılaştırılırsa; ABD başkanlık sistemi daha iyi gibidir. Özellikle demokratik istikrarın ve hukukun üstünlüğünün devamı yönünden bakılabilir. Türkiye’de uzun zamandan beri, başkanlık sistemine geçelim mi geçmeyelim tartışmasında asıl soru: Mevcut parlamenter sistem bu yapılanmaya nasıl dönüşecek, kuvvetler dengesi nasıl sağlanabilecek, sorusu olmalıdır.

 
Etiketler: Amerika’da, Niçin, Sistem, Tartışması, Yapılmaz?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Temmuz 2016
Başkanlık Sistemi ve Üniter Yapı
6540 Okunma.
18 Haziran 2016
Politikada Mizah
1251 Okunma.
28 Temmuz 2015
GÜNEY SINIRLARIMIZDAKİ ÇATIŞMALARIN GERİSİNDE NE VAR?
2631 Okunma.
08 Haziran 2015
Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
1840 Okunma.
29 Mayıs 2015
Türkiye’de Sistem Tartışması Bitmez
1601 Okunma.
19 Mayıs 2015
Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
1524 Okunma.
04 Mayıs 2015
3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
1716 Okunma.
26 Nisan 2015
“Develeri Oynatmayın Beyler!”
1685 Okunma.
21 Nisan 2015
Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
1608 Okunma.
15 Nisan 2015
“Osmanlı’da ve İran’da -Mezhep ve Devlet-”
1576 Okunma.
12 Nisan 2015
“Chp’nin İki Parmak Solundayız!” (1946’lı Yıllar)
1596 Okunma.
12 Nisan 2015
Milletvekili Adaylarımız Neler Düşünür?
1508 Okunma.
09 Nisan 2015
Türkiye’nin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
1760 Okunma.
08 Nisan 2015
TÜRKİYE’NİN SİYASAL SİSTEM DÖNÜŞÜMLERİ (1)
1668 Okunma.
08 Nisan 2015
Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
1570 Okunma.
04 Nisan 2015
ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
1726 Okunma.
28 Mart 2015
Yemen Üzerinden İran’ı Tartışmak
1666 Okunma.
26 Mart 2015
Kumpaslı Mecazi Söylemler Öyle Çoğaldı ki!
1817 Okunma.
21 Mart 2015
Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
2161 Okunma.
19 Mart 2015
'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
1712 Okunma.
18 Mart 2015
“Gençlerden Ecdada Mektup”
1729 Okunma.
10 Mart 2015
Eşeğin Gölgesi Davası
3012 Okunma.
08 Mart 2015
Dünden Bugüne, Türkiye’de Kadınların Siyasal Katılımı (I)
1682 Okunma.
06 Mart 2015
SİYASAL KATILIMDA VE SİYASAL TEMSİLDE KADININ YERİ
2045 Okunma.
06 Mart 2015
MUSUL KONUSU YİNE GÜNDEME OTURACAK GİBİ
1630 Okunma.
Haber Yazılımı